
W pierwszych latach sprawowania urzędu Chruszczow znalazł się pod ogromną presją zarówno działań zc strony państw zachodnich, jak i niepokojów i protestów społecznych w ramach samego bloku wschodniego. Radzieckie czołgi wykorzystano do zdławienia wystąpień w Niemczech Wschodnich w 1953 r. Utworzenie NATO. będące raczej odpowiedzią na działania Stalina niż Chruszczowa, zwiastowało nową erę zbrojeń w Europie. I choć Związek Radziecki zdetonował bombę wodorową w kwietniu 1953 r.. to i tak na tym etapie zimnej wojny pozostawał daleko w tyle za Stanami Zjednoczonymi. Odpowiedzią Chruszczowa na radzieckie „zacofanie\" były przechwałki dotyczące możliwości ZSRR, co tylko skłoniło USA do przyjęcia bardziej wojowniczej postawy. Brak stabilności w państwie i walka Chruszczowa o władzę stwarzały podstawy do przypuszczeń, że kraje Europy Wschodniej podejmą działania w celu wyrwania się z radzieckiego uścisku. Katalizatorem było ujawnienie przez Chruszczowa win Stalina, które zdawało się osłabiać pozycję niektórych twardogłowycb przywódców komunistycznych w takich krajach, jak Polska i Węgry. Kluczowym zagadnieniem było to, w jakim stopniu reżim radziecki pozwoli mieszkańcom Europy Wschodniej na wprowadzenie nowych kierownictw politycznych, często z udziałem ludzi, którzy w bardziej otwartych poststalinowskich realiach doczekali się rehabilitacji. Chruszczow rozwiązał Kominform - bez wątpienia nadrzędnym celem była poprawa stosunków z Jugosławią - i wymienił Mołotowa, ministra spraw zagranicznych, na Szepiłowa. Jednak w czerwcu 1956 r. w Polsce wybuchły zamieszki; 18 października Żuków postawił radziecką armię w stan najwyższej gotowości. Inwazja na Polskę wydawała się tylko kwestią czasu.